Bổ nhiệm Gattuso: Giải pháp tình thế hay liều thuốc an thần…

Trong cơn khủng hoảng niềm tin sâu sắc, khi nỗi đau từ hai kỳ World Cup vắng mặt vẫn chưa nguôi, Liên đoàn bóng đá Ý (FIGC) đã đưa ra một quyết định gây chấn động: bổ nhiệm Gennaro Gattuso. 

Cái tên "Ringhio" gợi lại ký ức về một thế hệ vàng, về tinh thần chiến binh bất khuất của chức vô địch thế giới 2006. Nhưng đằng sau sự lựa chọn đầy tính biểu tượng này, một câu hỏi lớn cần được đặt ra: Đây là một giải pháp chiến lược thực thụ để vực dậy đội tuyển, hay chỉ đơn thuần là một liều thuốc an thần nhằm xoa dịu sự thất vọng của một quốc gia?

Không thể phủ nhận, việc lựa chọn Gattuso là một nước đi chính trị và truyền thông bậc thầy. Trong bối cảnh đội tuyển thiếu bản sắc và người hâm mộ chán nản, việc đưa một người hùng dân tộc lên chiếc ghế nóng là cách nhanh nhất để khơi dậy lại niềm tự hào và sự kết nối.

Gattuso không chỉ là một huấn luyện viên; ông là hiện thân của grinta - tinh thần chiến đấu, sự hy sinh và lòng trung thành tuyệt đối với màu áo thiên thanh. Chủ tịch FIGC, Gabriele Gravina, đã đúng khi gọi ông là “biểu tượng”. Đây là một động thái lấy lòng dư luận hoàn hảo, một cách để chuyển sự chú ý khỏi những thất bại mang tính hệ thống và tập trung vào một câu chuyện truyền cảm hứng.

Tuy nhiên, khi lớp vỏ bọc của cảm xúc và hoài niệm được bóc ra, chúng ta phải đối mặt với một thực tế phũ phàng: Vấn đề của bóng đá Ý không nằm ở việc thiếu tinh thần chiến đấu.

Căn bệnh thực sự của họ là sự khủng hoảng về tài năng, sự tụt hậu trong tư duy chiến thuật ở cấp độ đào tạo trẻ và một hệ thống không thể sản sinh ra những ngôi sao đẳng cấp thế giới như trước đây.

Liệu tinh thần của Gattuso có thể giúp một hậu vệ đọc trận đấu tốt hơn, hay giúp một tiền đạo dứt điểm sắc bén hơn trong khoảnh khắc quyết định? Câu trả lời, đáng buồn thay, có lẽ là không. Việc bổ nhiệm ông, vì thế, giống như kê một liều thuốc giảm đau cực mạnh cho một bệnh nhân bị gãy xương, nó giúp tạm thời quên đi cơn đau, nhưng không thể chữa lành vết gãy.

Sự mâu thuẫn càng trở nên rõ ràng khi phân tích triết lý bóng đá của chính Gattuso. Ông là một người tôn thờ sơ đồ 4-3-3, lối chơi kiểm soát bóng và triển khai từ tuyến dưới.

Đây là một triết lý hiện đại, nhưng nó đòi hỏi những cầu thủ có kỹ thuật cá nhân, tư duy không gian và sự ăn ý ở đẳng cấp cao. Nhìn vào đội hình tuyển Ý hiện tại, chúng ta thấy một sự thiếu hụt trầm trọng các cầu thủ chạy cánh có khả năng tạo đột biến, một hàng tiền vệ thiếu sáng tạo và một thủ môn, dù xuất sắc, vẫn cần cải thiện khả năng chơi chân dưới áp lực.

Chính người tiền nhiệm Luciano Spalletti, một trong những chiến thuật gia xuất sắc nhất nước Ý, cũng đã phải từ bỏ ý định xây dựng một lối chơi phức tạp sau những thất bại.

Điều này cho thấy vấn đề không nằm ở ý tưởng của huấn luyện viên, mà ở sự hạn chế của những con người thực hiện nó. Việc Gattuso kiên định với triết lý của mình có thể dẫn ông đi vào chính "vết xe đổ" đó, tạo ra một chiếc áo chiến thuật quá rộng so với thực lực của đội bóng.

Cuối cùng, việc bổ nhiệm Gattuso còn có thể được xem như một "lá chắn" hoàn hảo cho ban lãnh đạo FIGC. Bằng cách đặt một huyền thoại vào vị trí tâm điểm, họ đã tạo ra một người chịu trách nhiệm chính cho mọi kết quả. Nếu đội tuyển thành công, đó là nhờ sự lựa chọn sáng suốt của liên đoàn.

Nếu thất bại, dư luận sẽ dễ dàng quy trách nhiệm cho sự cứng nhắc về chiến thuật của Gattuso hoặc sự yếu kém của cầu thủ, thay vì đặt câu hỏi về những chính sách sai lầm kéo dài hàng thập kỷ của những người điều hành. Trọng tâm của sự chỉ trích sẽ nhắm vào người huấn luyện viên "thời vụ", chứ không phải những nhà quản lý "toàn thời gian" đã để nền bóng đá đi đến bước đường này.

Tóm lại, việc đưa Gennaro Gattuso lên dẫn dắt Azzurri là một quyết định dễ hiểu về mặt cảm xúc nhưng đầy rủi ro về mặt chuyên môn. Nó mang lại hy vọng, khơi dậy niềm tự hào, nhưng không giải quyết được những vấn đề cốt lõi.

Đây là một giải pháp tình thế, một liều thuốc an thần có tác dụng ngắn hạn. Chừng nào bóng đá Ý chưa dám đối mặt với một cuộc cải tổ đau đớn từ gốc rễ, từ hệ thống đào tạo trẻ đến cấu trúc giải vô địch quốc gia, thì việc thay đổi một huấn luyện viên, dù đó có là một người hùng, cũng sẽ chỉ là một vòng luẩn quẩn trong hành trình tìm lại vinh quang đã mất.